Przejdź do treści

Hydraulika

Ile obwodów w mieszkaniu: jak zaplanować instalację elektryczną?

W typowym mieszkaniu w bloku instalacja ma od 6 do 12 obwodów. Przy 60 m² i remoncie od zera elektrycy częściej mówią o 8–14. Przepis nie podaje jednej liczby, bo wynik zależy od metrażu i od tego, ile prądu pożerają urządzenia, które planujesz podłączyć. Da się go jednak policzyć na kartce, zanim ktokolwiek zacznie kuć ściany.

Najtańsze rozwiązanie rzadko jest tym najlepszym.

Kilka dodatkowych zabezpieczeń w rozdzielnicy na etapie remontu kosztuje wyraźnie mniej niż późniejsza przeróbka. Taka przeróbka oznacza zwykle nowe bruzdy, nowe przewody i kolejny pył na świeżo pomalowanych ścianach. Pytanie „ile obwodów w mieszkaniu” warto więc zadać jeszcze przed wyborem gniazdek.

Skąd biorą się widełki i co mówi norma

Punktem odniesienia jest wieloarkuszowa norma PN-HD 60364 „Instalacje elektryczne niskiego napięcia”. Sama w sobie nie jest ustawą, ale staje się wiążąca, gdy odsyłają do niej przepisy, umowa z wykonawcą albo warunki zamówienia.

Częściej cytuje się też starszą normę branżową SEP, która określa minimalną liczbę obwodów gniazd wtyczkowych w zależności od powierzchni:

  • do 50 m²: co najmniej 2 obwody gniazd,
  • od 50 do 75 m²: co najmniej 3,
  • od 75 do 100 m²: co najmniej 4,
  • od 100 do 125 m²: co najmniej 5,
  • powyżej 125 m²: co najmniej 6.

To wyłącznie gniazda ogólnego przeznaczenia. Do nich dochodzą jeszcze oświetlenie i odbiorniki, które wymagają własnego zabezpieczenia, a stąd biorą się wspomniane 8–14 obwodów dla 60 metrów.

Skala zmian jest spora. Jeszcze kilkanaście lat temu w domu jednorodzinnym za normę uznawano 4–6 obwodów. W starszych blokach trafiają się instalacje aluminiowe, w których całe mieszkanie obsługują trzy lub cztery obwody. Ekspres, zmywarka, suszarka i ładowarki w każdym pokoju to dla takiej sieci zupełnie inny świat, niż ten, dla którego ją projektowano.

Które odbiorniki dostają własny obwód

Oświetlenie to zwykle 1–2 obwody, wykonane przewodem 3×1,5 mm² i zabezpieczone wyłącznikiem B10. Rozsądnie jest rozdzielić je choćby na część dzienną i sypialnianą, żeby przepalone zabezpieczenie nie zostawiło cię całkiem po ciemku. Gniazda ogólne w pokojach dostają przewód 3×2,5 mm² i wyłącznik B16, a w praktyce wystarcza 2–4 takich obwodów.

Kuchnia pochłania najwięcej.

Gniazda nad blatem to osobny obwód, a zmywarka, pralka czy piekarnik dostają własne linie, każda na przewodzie 3×2,5 mm² z wyłącznikiem B16. W przypadku piekarnika przekrój i zabezpieczenie zależą od karty urządzenia, dlatego sprawdź ją przed zamówieniem przewodów. Lodówkę warto zasilić osobnym obwodem z wyłącznikiem RCBO (różnicówka i nadprądówka w jednym), bo wtedy awaria innego sprzętu nie rozmrozi zawartości zamrażarki podczas twojego urlopu.

Płyta indukcyjna wymaga największej uwagi. Producenci zwykle przewidują przewód 5×2,5 mm² przy zasilaniu trójfazowym albo 3×6 mm² przy jednofazowym, ale ostatecznie liczy się instrukcja konkretnego modelu. Sprawdź też, czy w twoim mieszkaniu w ogóle jest doprowadzone zasilanie trójfazowe, zanim zdecydujesz się na sprzęt.

Łazienka ma własne reguły. Gniazda w niej wydziela się osobno, a całość podlega wymaganiom normy dla pomieszczeń z wanną lub prysznicem (PN-HD 60364-7-701), która dzieli łazienkę na strefy o różnym poziomie ryzyka. Pralka stojąca tam nie powinna dzielić obwodu z suszarką do włosów.

Zabezpieczenia i limity pojedynczego obwodu

Wyłączniki różnicowoprądowe o prądzie 30 mA obejmują obecnie gniazda do 32 A oraz obwody w łazienkach. W praktyce w mieszkaniu oznacza to ochronę RCD niemal wszędzie, a tu pojawia się pułapka. Jeden wspólny wyłącznik różnicowy dla całego lokalu sprawi, że usterka w żelazku wyłączy lodówkę, router i światło w korytarzu.

Dlatego instalatorzy dzielą rozdzielnicę na grupy, każdą z własnym RCD, albo sięgają po RCBO na wybranych liniach. Rozwiązanie jest odrobinę droższe, ale bezpieczne i wygodne.

Obwód nie może też rosnąć bez końca. Obwód 10 A przy napięciu 230 V to około 2300 W, a linia 16 A udźwignie mniej więcej 3680 W. Często powtarzana zasada mówi o 5–7 gniazdach na jednym obwodzie gniazdkowym 16 A i 8–12 punktach oświetleniowych na obwodzie oświetleniowym. To uproszczenie (liczą się bardziej realne obciążenia niż sama liczba puszek), lecz dobrze oddaje skalę. Pokój z biurkiem, komputerem, drukarką i grzejnikiem elektrycznym zasługuje na własną linię.

Przy przewodach do 10 mm² wymagane są żyły miedziane. Aluminium w nowej instalacji w mieszkaniu odpada.

Plan na kartce, zapas w rozdzielnicy

Zacznij od rzutu mieszkania i policz punkty. W lokalu o powierzchni 50 m² znajdziesz zwykle 40–50 punktów elektrycznych (gniazda, włączniki i punkty świetlne razem). Następnie przypisz do każdego pomieszczenia urządzenia, które w nim staną, także te, które kupisz dopiero za dwa lata, jak klimatyzator, ładowarka do roweru czy dodatkowa lodówka.

Do wyniku dodaj zapas. Rozdzielnica z wolnymi modułami pozwala dołożyć obwód bez wymiany obudowy, a to właśnie zapas decyduje o tym, czy za rok obejdzie się bez kucia ścian. Dla mieszkania o powierzchni 60 m² oznacza to na przykład dziewięć obwodów w projekcie i miejsce na dwa–trzy kolejne.

Projekt powinna sporządzić osoba z uprawnieniami, a w spółdzielni lub wspólnocie bywa potrzebna zgoda zarządcy na ingerencję w instalację. Gdy prace się skończą, instalator wykonuje pomiary sprawdzające zgodnie z częścią 6 normy PN-HD 60364 i wydaje protokół. Zachowaj go razem z rysunkiem rozdzielnicy, bo przy sprzedaży mieszkania albo kolejnym remoncie ten jeden dokument oszczędzi godzin zgadywania, który bezpiecznik za co odpowiada.

Praktyczny poradnik dla majsterkowiczów: naprawy, remonty i drobne ulepszenia w domu, wyjaśnione krok po kroku.