Średnica 20 mm leży blisko górnej granicy systemu SDS-plus. Wiertło do betonu fi 20 ma trzonek o średnicy 10 mm, zgodny z normą DIN 8035, i pasuje do każdej młotowiertarki z uchwytem SDS-plus. Wszystko ponad 26 mm zwykle wymaga już cięższego sprzętu z uchwytem SDS-max. Przy fi 20 trzeba więc dobrać długość, liczbę ostrzy i maszynę, która udźwignie ten rozmiar.
Długość 200, 460 czy 600 mm: wiertło dobierasz do grubości przegrody
W ofercie sklepów wiertło do betonu fi 20 występuje w kilku standardowych długościach. Wiertło 260 mm ma długość roboczą 200 mm, wersja 460 mm ma 400 mm, a 600 mm daje 540 mm. Są też wiertła 1000 mm z długością roboczą 950 mm. Długość całkowita to wiertło razem z trzonkiem, a robocza to część, która faktycznie zagłębi się w materiale. Różnica wynosi 50 do 60 mm i łatwo ją przeoczyć przy zakupie.
Przy mocowaniu kołków i kotew krótkie wiertło 200 do 260 mm w zupełności wystarczy. Przewiert przez ścianę nośną 25 cm z zapasem wymaga już wersji 460 mm. Wiertła 600 mm i dłuższe zostaw na stropy, kanały instalacyjne i przejścia przez grube przegrody. Im dłuższe wiertło, tym bardziej „pływa” na starcie. Zacznij więc krótkim, a dłuższym pogłębiaj otwór.
Ceny zależą od długości i marki. Wiertła 20×400 mm bez marki kosztują nieco ponad 18 zł. Markowe 20×460 mm to około 40 zł, a wersja 20×600 mm od 18 do 48 zł. Wiertła 1000 mm kosztują wyraźnie więcej.
Dwa ostrza czy cztery: konstrukcja głowicy ma znaczenie
Najprostsze wiertła mają dwa ostrza z węglika spiekanego (widii) wlutowane w stalową głowicę. Tak zbudowane są modele popularne w marketach i wiertła ekonomiczne długich serii. Wersje z czterema ostrzami w układzie krzyżowym mają większą powierzchnię skrawającą i dłużej trzymają średnicę, ale też kosztują więcej. Przy zwykłej robocie w betonie i cegle dwa ostrza wystarczą.
Sprawdź też końcówkę centrującą. Wyraźnie wystający szpic zapobiega ślizganiu się wiertła po gładkim betonie i pozwala trafić w zaznaczony punkt. Niektóre wiertła mają dodatkowo wzmocnione krawędzie, które lepiej znoszą uderzenie w pręt zbrojeniowy. Producenci opisują to jako zwiększoną odporność na zbrojenie, ale to nie zmienia zasady: wiertło do betonu nie jest narzędziem do cięcia stali.
Spirala odprowadza urobek z otworu, więc jej jakość wpływa na tempo pracy. W wiertłach o jednym kanale spirali pył wychodzi wolniej niż w wielokanałowych, a zapchany otwór oznacza przegrzewanie się ostrza. Przy otworach głębszych niż 200 mm wybieraj spiralę wielokanałową.
Młotowiertarka SDS-plus to jedyny sensowny wybór do fi 20
Zwykła wiertarka udarowa z uchwytem szczękowym ma udar mechaniczny, który kruszy beton słabo. W betonie fi 20 męczy się i maszyna, i wiertło. Młotowiertarka z uchwytem SDS-plus uderza pneumatycznie, a trzonek wiertła przesuwa się w uchwycie, dzięki czemu energia udaru trafia w ostrze, a nie w ręce. System pozwala też wymieniać osprzęt bez klucza.
Do otworów fi 20 przyda się sprzęt o energii pojedynczego udaru rzędu 2 do 3 J. Lżejsze maszyny akumulatorowe o energii około 1 J poradzą sobie z fi 20 w cegle, ale w twardym betonie zwolnią wyraźnie. Przed zakupem wiertła zerknij na tabliczkę znamionową swojej młotowiertarki, bo to ona ogranicza zakres średnic.
Wiercenie bez przegrzania: docisk, obroty i zbrojenie
Zaznacz punkt i zacznij w trybie samego obrotu lub z lekkim udarem, żeby wiertło nie uciekło. Gdy ostrze złapie materiał, włącz pełny udar i prowadź maszynę prosto. Nie dociskaj mocno, bo wiertło ma pracować udarem, a nie siłą twoich rąk. Co kilka centymetrów wysuń je do połowy z otworu, żeby wyrzucić pył ze spirali.
Pręt zbrojeniowy poznasz po nagłej zmianie dźwięku: udar staje się twardy i metaliczny, a wiertło przestaje postępować. Wtedy przerwij. Ciągnięcie dalej tylko stępi widię lub ją wykruszy. Najlepiej przesunąć otwór o kilka centymetrów, a jeśli to niemożliwe, przewiercić pręt wiertłem do metalu o mniejszej średnicy i wrócić do fi 20.
Ostrze rozgrzane do czerwoności traci twardość. Nie chłodź go wodą, bo węglik może pęknąć od szoku termicznego. Daj mu ostygnąć na powietrzu. Pracuj w okularach ochronnych i masce przeciwpyłowej, bo wiercenie w betonie wzbija drobny pył krzemionkowy.
Kiedy wiertło fi 20 trzeba wymienić
Zużycie widać po średnicy otworu. Jeśli kołek wchodzi ciasno albo kalibrowany otwór wyszedł zauważalnie mniejszy niż 20 mm, krawędzie ostrza są starte. Drugi sygnał to wolniejsze wiercenie przy tym samym docisku i nagrzewanie się trzonka. Wiertło ze starą widią często da się jeszcze użyć w cegle lub bloczku, ale w betonie lepiej wymienić je na nowe.
Po pracy wytrzep pył ze spirali i przetrzyj trzonek. Przed włożeniem do uchwytu nasmaruj go cienką warstwą smaru do SDS-plus, bo suchy trzonek zużywa uchwyt szybciej niż wiertło.